Isaac Bashevis Singer, „Szatan w Goraju”


(Dałam inną okładkę, swojej nie mogłam znaleźć, a ta jest adekwatna)
Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 1995
Tłumaczenie: Chone Shmeruk, Monika Adamczyk-Garbowska
Liczba stron: 193
Źródło: biblioteka w Wołominie

Moja pierwsza powieść Singera. Nie czytać bez małego przygotowania historycznego! 🙂

Szatan w Goraju to chyba najsłynniejsze dzieło Singera, wiadomo na pewno, że pierwsze 😉 Dlatego też – kiedy dowiedziałam się o istnieniu tego pisarza, a było to mniej więcej w drugiej klasie liceum – postanowiłam zacząć zgłębiać jego twórczość właśnie od Szatana w Goraju. Pamiętam, że czytało mi się dobrze, ale wielu rzeczy nie byłam w stanie zrozumieć… Teraz powróciłam do tej książki i muszę Wam powiedzieć, że odbiór był zupełnie inny.

Goraj to małe żydowskie miasteczko, które nie ma swojego odpowiednika w rzeczywistości. Singer wzorował się na Biłgoraju, miejscowości, z której pochodziła jego matka, Bashewa.

Akcja toczy się w okolicach roku 1648, kiedy to wybuchło powstanie Chmielnickiego przeciwko szlachcie polskiej. Wydarzenie owo wywarło olbrzymi wpływ na historię Żydów polskich, albowiem bandy Chmielnickiego wyrzynały w pień całe sztetle – wskutek powstania życie straciły tysiące ludzi. Jednocześnie ma miejsce wystąpienie Sabataja Cwi, który ogłosił się długo oczekiwanym Mesjaszem i zapoczątkował istnienie sekty sabataistów. W cieniu tych dwóch wydarzeń znalazł się Goraj – malutka społeczność żydowska, borykająca się z codziennymi problemami. A potem również z nadprzyrodzonymi, kiedy wygląda na to, że jedna z kobiet została prorokiem…

Gdybym mogła, opowiadałabym Wam o tej książce godzinami. Jest to część podwalin pod moje żydostwo*, ponieważ znajduje się tutaj doskonały opis sztetla i jego funkcjonowania. Ta powieść stanowiła dla mnie olbrzymie źródło informacji. Chociaż teraz wiem o wiele więcej, w końcu masa książek przeszła mi przez ręce, cały czas jestem w stanie docenić to, co Singer zrobił dla swoich czytelników. Dzięki niemu zagłębiłam się mocniej w ten świat, którego już nie ma i do którego tęsknię.

To nie jedyny przypadek, kiedy Singer opowiada o powstaniu Chmielnickiego i efektach, jakie wywarło ono na społecznościach żydowskich. Właśnie kończę słuchać Niewolnika – tam bohater stracił całą rodzinę wskutek kozackich rzezi. Poruszanie tej tematyki wydaje mi się być adekwatne do tego, co robił Singer – w swoich powieściach upamiętniał przecież przedwojenny świat Żydów, przy czym na razie zauważyłam dwie tendencje: pierwsza to świat dawny, okolice rewolty kozackiej, druga zaś to Warszawa przed pierwszą wojną światową i międzywojenna. Oczywiście, Cienie nad rzeką Hudson się w żadną z tych tendencji nie wpisują 😉

Powiem tyle *SPOILER*- dla mnie fascynującym przeżyciem było czytanie o tym, jak to powolutku Goraj opanowuje tytułowy Szatan. Książka ta wywarła na mnie takie samo wrażenie, jak ekranizacja Dybuka – być może ze względu na tak samo mroczne zakończenie. Chciałabym kiedyś zobaczyć to w teatrze, przy czym uważam, że Szatan w Goraju zasługuje na wystawienie w jidysz.

Polecam.

Moja ocena: 6/6

*w znaczeniu symbolicznym, oczywiście. Nie sądzę, by znalazł się jakiś chętny, który dokonałby mojej konwersji na judaizm i przymknął oko na to, że niezbyt koszernie się odżywiam 😉

Inne książki tego autora:
Cienie nad rzeką Hudson (audiobook)
Szumowiny

Advertisements
Ten wpis został opublikowany w kategorii literatura w języku jidysz, Miesiące tematyczne, wątek żydowski i oznaczony tagami , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

4 odpowiedzi na „Isaac Bashevis Singer, „Szatan w Goraju”

  1. Anna pisze:

    nie do tematu ale dzis na woblinku promocja na Tyrmanda Warszawskiego 🙂 http://woblink.com/e-book,tyrmand-warszawski-warszawa-leopold-tyrmand,9274

  2. anna pisze:

    Goraj to miejscowość leżąca niedaleko Biłgoraja /dla ścisłości/ 🙂

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s