Isaac Bashewis Singer, „Grosiki na raj i inne opowiadania”


Wydawnictwo MUZA, Warszawa 2001
Tłumaczenie: Paweł Śpiewak, Anna Zbierska,
Monika Adamczyk-Garbowska oraz Elżbieta Petrajtis-O’Neill
Liczba stron: 358
Źródło: Warszawskie Targi Książki 2013

Trochę niespójny zbiór opowiadań, ale to nie znaczy, że się go źle czyta.

Jakiś czas temu byłam na Targach Książki, czymś, co do tej pory nazywam takim niemangowym konwentem. Tam się obłowiłam na stoisku z tanią książką – jedną z moich zdobyczy były właśnie Grosiki na raj. Nigdy wcześniej o tej książce nie słyszałam, tytuły zbiorów opowiadań jakoś nie obiły mi się o uszy.

Tematyka tego tomu jest rozmaita – większość opowiadań to powrót do świata sztetli i przedwojennej Polski. Singer wyraźnie wyznacza granice między bogobojnymi Żydami a tymi, którzy podążają drogą oświecenia i asymilacji – zazwyczaj ci drudzy są w mniej lub bardziej widoczny sposób krytykowani i odrzucani przez swoich ziomków. Dla mnie wielkim zaskoczeniem było jednak przeskoczenie tematyczne; kiedy skończyłam jedno opowiadanie o sztetlu, zaraz pojawiło się inne o życiu w powojennej Ameryce. Wyobraźcie sobie takie przejście od Yentl the Yeshiva Boy do Cieni nad rzeką Hudson – jakby kilkadziesiąt lat historii Żydów nagle amba zjadła*. Innymi słowy, wojnę wcięło. Co prawda w kolejnych opowiadaniach Singer jakoś do tej wojny nawiązuje (ciężko zresztą tego nie zrobić, skoro na prawie każdym bohaterze Singera Holokaust ciąży jak tona kamieni, mało który nie jest naznaczony piętnem Zagłady), ale dla mnie jest to taki zgrzyt. Może nie powinnam traktować książki jako całości…

Ale dlaczego mam tego nie traktować jako całości? Istnieje w końcu powód ku temu. Jest nim ciotka Jentł – postać pojawiająca się w przynajmniej co drugim opowiadaniu. Ciotka Jentł to postać świątobliwa, znająca całe mnóstwo różnych opowieści, a jednocześnie niechętnie mówiąca o niektórych (zwłaszcza w szabat). To motyw opowiadacza, który jeszcze poruszę przy omawianiu innego zbioru opowiadań Singera 😉

Nie będę opisywać każdego opowiadania z osobna, zbyt długi wpis by wyszedł. 🙂 Dodam jeszcze jedną rzecz, wg mnie bardzo istotną, którą zresztą zarzucano Singerowi wiele razy. Antyżydowskość. Singer nie bał się krytykować ziomków, co widać w opowiadaniach o tematyce powojennej. Ziomkostwo w Stanach Zjednoczonych (namiętnie wręcz nazywanych Ameryką i wcale się temu nie dziwię) oraz w Ameryce Południowej nie jest pokazane zbyt pozytywnie. Każdy z Żydów to ocalały z Holokaustu, niedbający zbytnio o przekazywanie żydostwa dalej (w jednym z opowiadań bohater miał wnuki o nieżydowskich imionach, które wcale się Żydami nie czuły). Nawet obrazki przedstawiające dzikie tłumy mówiące w jidysz oraz czytające żydowskie gazety jakoś zbytnio nie przemawiają do mnie, jeżeli chodzi o pozostanie Żydem. Argentyna to na przykład środowisko przesiąknięte patologią, gdzie przebrzmiewają cały czas echa dawnej złej sławy (do Argentyny powiem ściągano młode Żydówki, aby się prostytuowały) – ogólnie rzecz ujmując jest to kraj, gdzie nie ma nadziei na cokolwiek i tylko śmierć jest pewna. Bardzo pozytywny obrazek, prawda?

Podsumowując – wg mnie warto przeczytać ten tom. Jest ciekawy, pełen historii, które można by podpiąć pod przypowieści. Czytało mi się to całkiem przyjemnie.

Moja ocena: 5/6

Inne książki Isaaka Bashevisa Singera:
Cienie nad rzeką Hudson (audiobook)
Szumowiny
Szatan w Goraju
Sztukmistrz z Lublina
 Niewolnik (audiobook)
Yentl the Yeshiva Boy

*dzisiaj ze swoim narzeczonym dyskutowałam o zastosowaniach potocznej polszczyzny. Powiedzenie „amba zjadła” wyniosłam z rodzinnego domu, oznacza ono mniej więcej to, że nagle coś zniknęło i nie wiadomo, gdzie jest. Bardzo mi to powiedzonko tutaj pasuje xD

Advertisements
Ten wpis został opublikowany w kategorii literatura o Holokauście, literatura w języku jidysz, Miesiące tematyczne, wątek żydowski i oznaczony tagami , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s