Hana Bělohradská, „Bez krásy, bez límce”

Wpis się pisze. #czechożydek #czechliterature

A post shared by Dorota Prószyńska (@czechozydek) on


Nakladatelství Československý spisovatel, Praha 1991
Liczba stron: 143
Źródło: biblioteka ISZiPu

Halo, halo! Czy któreś polskie wydawnictwo nie chciałoby wydać tej książki? Dobrze by było móc polecać ludziom przekład! 🙂

Zdążyliście już pewnie zauważyć, że jestem czytelnikiem odkładającym wiele książek na później. Czyli na okres od kilku miesięcy do kilku(nastu) lat. Czasem odkryję jakąś fascynującą w moim mniemaniu lekturę, nakręcę się na nią, stwierdzę, że żyć bez niej nie mogę, że umrę, jak czegoś nie przeczytam i tak dalej. I tak potem wracam do danego tytułu po długim czasie…

Po szafce wala mi się kolekcja wypełnionych rewersów do Biblioteki Narodowej oraz do skromniejszej biblioteki mojego instytutu. Rewersy te nie mają wpisanej daty, czekają bowiem na moje zainteresowanie (czyt. aż mi się zachce iść coś wypożyczyć). Papier na Bez krásy, bez límce czekał ze dwa lata… ^^’ Chyba powinnam nad sobą ździebko popracować, ale mniejsza.

Druga wojna światowa. Protektorat Czech i Moraw został utworzony jakiś czas wcześniej, ale deportacje do gett i obozów nie mają jeszcze miejsca. Akcja toczy się wokół pewnej kamienicy i jej mieszkańców, wśród których warto wspomnieć o starym Żydzie Braunie – mimo, iż jeszcze nie dostał wezwania do transportu ani nie musi nosić żółtej gwiazdy na ubraniu, już czuje się niezbyt dobrze z powodu swojego pochodzenia (np. może robić zakupy w sklepie do określonej godziny). Aryjscy sąsiedzi Brauna reprezentują różne życiowe postawy – od altruistycznych (poprzez przechowywanie w swoim mieszkaniu człowieka poszukiwanego przez gestapo) do skrajnie negatywnych, chcących się dorobić na krzywdzie innych.

Co się rzuca w oczy, a o czym wszyscy inni również piszą – motywacja psychologiczna postaci. Bělohradská kładzie w swojej prozie bardzo duży nacisk na przemyślenia bohaterów, na to, co nimi motywuje. W świecie Protektoratu nic nie dzieje się bez przyczyny – chociaż logika jest tam mocno zachwiana, a momentami zdaje się nie istnieć, autorce udaje się trudna sztuka wytłumaczenia, skąd w niektórych ludziach bierze się zło albo dlaczego reagują tak a nie inaczej na sytuacje tragiczne.

Mimo, iż bohaterowie nie wiedzą jeszcze, jak będzie wyglądała przyszłość, nie zdają sobie sprawy z tego, że machina wojenna nie zaczęła tak naprawdę pracować na pełnych obrotach, wyczuwają w powietrzu śmierć. Śmierć pozbawioną znaczenia i patosu, śmierć tysięcy jednostek. Coś, w czym nie ma żadnego piękna i jakiejkolwiek otoczki.

Warto było to przeczytać. Cały czas odnoszę wrażenie, że umknęły mi niektóre treści, że nie wyczytałam wielu rzeczy powplatanych między zdania czy akapity, ale nie żałuję czasu poswięconego na lekturę.

 

Słówko o ekranizacji: Film nakręcony na podstawie omawianej dziś powieści obejrzałam ponad dwa lata temu, tuż przed wyborem tematu pracy licencjackiej. Powiem Wam tyle: to był pierwszy i ostatni raz! Nie, żeby ten film był zły czy coś, po prostu odchorowałam seans…

Jedyne, co pamiętam, to wrzask. Ciągły, przerywany milczeniem lub krótką rozmową wrzask. Objawiający się na kilka sposobów: płacz dziecka, ryk dziecka, krzyk hitlerowca, wrzaski zbiorowe… Jestem osobą, która źle reaguje na podniesienie głosu powyżej mojej głośności, zwłaszcza na to, jak dzieci wyrażają swoje emocje. I tylko dlatego nie obejrzę tego filmu ponownie. Nie i koniec.

Ale znajomi opowiadali, że poza przysłowiowym darciem paszczy nie ma tragedii, także chętni mogą spróbować.

l

Advertisements
Ten wpis został opublikowany w kategorii Ekranizacje, literatura czeska, literatura o Holokauście, wątek czeski, wątek żydowski i oznaczony tagami , , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s