Anita Halina Janowska, „Krzyżówka”

Pojeździłam, czas na pracę. #czechożydekpisze #krzyżówka #anitajanowska

A post shared by Dorota Prószyńska (@czechozydek) on


W.A.B., Warszawa 2010
Liczba stron: 197
Źródło: prezent 🙂

Niespodziewane prezenty pokazują nowe horyzonty. Czemu wcześniej nie zainteresowałam się tymi, których przed i w czasie wojny nazywano mieszańcami?

Wpis dedykowany Danielowi Gratkowskiemu, osobie, która nie dość, że sprezentowała mi Krzyżówkę, to jeszcze zostawiła w niej najpiękniejszą dedykację świata 🙂

Krzyżówka pojawiła się w moim życiu przypadkiem. Do tego w okresie naprawdę dla mnie ciężkim – byłam tydzień przez obroną pracy magisterskiej (o terminie dowiedziałam się tego samego dnia), mój stan psychiczny pozostawiał wiele do życzenia, właśnie stałam w obliczu zmiany pracy… Nie było ze mną dobrze. Otrzymałam omawianą dzisiaj książkę wraz z dwiema innymi* jako prezent na podbudowanie zdrowia – cóż innego może ucieszyć Czechożydka, niż książki?

Autobiograficzna książka Anity Haliny Janowskiej nosi tytuł Krzyżówka nie bez powodu. Autorka jest córką Żydówki i Niemca, a co za tym idzie (w świetle ustaw norymberskich, które weszły w życie kilka lat po jej narodzinach) była „żydowską krzyżówką pierwszego stopnia”. Na dwustu stronach zawarta jest historia kobiety i jej rodziny, rozpoczynająca się od narodzin Anity, kończy ją zaś list napisany w 1987 roku.

Teoretycznie to kolejna książka wspomnieniowa, napisana przez dziecko ocalałe z Zagłady. Jakbym się bardzo uparła, mogłabym to zaszufladkować, odhaczyć, odstawić na półkę i zabrać się za coś innego… Przynajmniej tak myślałam do momentu, kiedy dość szybko skończyłam czytać część poświęconą wojnie. Zaskoczona sprawdziłam, ile stron mi pozostało, z jeszcze większym zdziwieniem stwierdziłam, że mam przed sobą ponad połowę książki. Jak to, pomyślałam sobie, coś jest nie tak. Nie tego się spodziewałam, to miała być historia ocalenia żydowskiej dziewczynki… Czytałam więc dalej.

Moi drodzy, trafiła mi się jedna z najciekawszych ludzkich historii, o jakich w życiu czytałam. Janowska nie skupia się tylko na jednym, bardzo dramatycznym mimo wszystko momencie, czyli na drugiej wojnie światowej. Dla niej ważne są także czasy powojenne, to, jak żyjący członkowie jej rodziny radzili sobie z traumą po stracie bliskich.

Do tej pory trafiałam głównie na teksty dotyczące tego, na jak wiele sposobów dzieci i młodzież żydowska potrafili przejść przez koszmar wojny i nie zginąć. Ich dzieje urywały się zwykle w 1945 roku, potem następowała jedynie krótka notka podsumowująca ich dalsze losy. Nic więcej. Tutaj natomiast miałam do czynienia z czymś zupełnie innym. Wojna bowiem nie kończy się w momencie ustania walk. Ona dalej toczy się w umysłach, sercach, pamięci – toczy się do momentu, kiedy ostatnia pamiętająca ją osoba umrze. Z rodziny Janowskiej uratowało się kilka osób poza nią, jej siostrą i matką. Wszyscy ci ludzie (plus do tego inni, których autorka poznaje po wojnie) mają wiele za sobą, przeżyli często rzeczy niewyobrażalne, jak nagła strata dziecka, małżonka. W książce dobrze widać, na jakie pomysły ludzie wpadali, by poradzić sobie z własnymi przeżyciami – emigracja, szybko zawierane związki małżeńskie… Można długo wymieniać. Powiem Wam, byłam oczarowana właśnie tą częścią Krzyżówki. Wiele razy przypominałam sobie fragmenty Zwycięstwa Henryka Grynberga – czemu tak mało czytam o powojennych losach Żydów? Sama nie wiem.

Krzyżówka zdecydowanie warta jest uwagi, zwłaszcza, że nie jest to długa książka. Sama przeczytałam ją w kilka wieczorów (brak wolnego czasu), części z Was na pewno udałoby się uporać z tymi dwustoma stronami w jeden lub dwa. To ważna pozycja opowiadająca o powojennych losach polskich/polskojęzycznych Żydów, także jeżeli kogoś interesuje taka tematyka, niech czym prędzej zabiera się za czytanie.

*chodzi o Dzieje Żydów w monarchii habsburskiej oraz  Świat nowożytny a kwestia żydowska. Pierwszy tytuł przerobiłam na Dzieje Nowackiej w monarchii habsburskiej, co do tej pory wywołuje wesołość wśród moich przyjaciół 😉

 

Reklamy
Ten wpis został opublikowany w kategorii literatura o Holokauście, literatura polska o Żydach, literatura wspomnieniowa (żydowska), wątek żydowski i oznaczony tagami , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s